Author Archives: Klaudia Jeziorska

ŻADNEJ SPRZECZNOŚCI

Nie ma w tym żadnej sprzeczności, je­śli zważyć, że krytyka dotyczy tu nie tyle ideologii po prostu, ile określonych, skorelowanych’ z nimi struktur mistyfikacji, których ostateczny sens spro­wadza się zawsze do zaprzeczenia ich statusu ideo­logicznego i prezentacji ich jako ponadgrupowych,

WYRAZ STANOWISKA

Marksizm nie mógłby być krytyką ideologii, nie będąc teorią ideologii, a w dalszym planie teorią historii, czyli ma­terializmem historycznym. Na tej drodze znajduje zre­sztą swe wyjaśnienie sama omawiana koncepcja. Jakoż daje się ona zdefiniować jako wyraz stanowiska tych intelektualistów, którzy

WĄSKI PUNKT WIDZENIA

Tymczasem ów wąski punkt widzenia na marksizm, wyznaczony horyzontem swych praktycznych zadań i położeniem społecznym, intelektualiści ci generalizują i absoluty- zują, upatrując w nim jedynie prawomocną i adekwat­ną wykładnię myśli Marksa.Stwierdziliśmy, że u źródeł społecznej genezy mark­sizmu znajduje się interes

WYJAŚNIENIE OSOBLIWOŚCI

Wyjaśnienie tych osobliwości wymaga kolejno odsłonięcia specyfiki samego interesu klasowego proletariatu.Wszystkie dotychczasowe klasy w historii charakte­ryzowały się tym, że realizacja ich interesu nie wypro­wadzała poza klasową strukturę społeczeństwa jako taką i nie wymagała jej ostatecznego zniesienia czy obalenia. Jedna klasa

PIERWSZA KLASA W DZIEJACH

Proletariat jest pierwszą klasą w dziejach, której realizacja interesu klasowego — tj. wyzwolenie i samowyzwolenie od wyzysku i deprecjacji społecz­nej — nie może się dokonać inaczej, jak tylko poprzez transformację głębokich struktur historii, to znaczy zniesienie przede wszystkim klas i

CAŁA TRADYCYJNA MYŚL

Taki charakter ma w zasadzie cała tradycyjna myśl ideologiczna, nie wykraczająca na ogół poza doświadczenia i horyzonty myślowe człon­ków klasy, której interesy wyraża, żywione przez nich w sposób jawny lub utajony przeświadczenia itp. Oka­zywała się ona również, jak dotąd, wystarczającym

KONSEKWENCJA FAKTU

Jest to kon­sekwencją faktu, że przedmiotem tej świadomości są głębokie struktury historii i prawidłowości ich trans­formacji, do których siłą rzeczy nie może mieć dostę­pu jakakolwiek wiedza potoczna, nie wyposażona w odpowiednie narzędzia i środki poznawcze. Tak więc marksizm, którego powstaniu

KONSEKWENCJE STANU RZECZY

Konsekwencje epistemologiczne i ideologicz­ne tego stanu rzeczy są dalekosiężne i myśl marksi­stowska nie przestaje ich zgłębiać od stulecia. Na nie­które z nich wypadnie nam tu zwrócić uwagę.Powstanie marksizmu wewnątrz praktyki naukowej, a więc zasadniczo wewnątrz relacji epistemologicznej, nie przekreśla prymatu

KLASYCZNE IDEOLOGIE

Klasyczne ideologie nie posiadają bowiem historii teo­retycznej; całe ich dzieje streszczają się w wymiarze historii społecznej. Dwuwymiarowość historii marksi­zmu jest więc faktem znaczącym, a śledzenie wzajem­nych relacji obu jego historii kluczem do jego istoty i rozwoju.Formuła mówiąca o marksizmie jako

KONTYNUUJĄC WĄTEK

Kontynuując ten wątek Lenin podkreślał, że klasa ro­botnicza pozostawiona sama sobie nie jest w stanie wyjść poza zrozumienie potrzeby walki o swe najbar­dziej bezpośrednie interesy materialne, związane głów­nie z warunkami pracy i płacy. Zrozumienie potrzeby v obalenia kapitalizmu i teoretyczne

PRODUKT PRAKTYKI BADAWCZEJ

Rzecz jasna, że ujęcie to nie docenia roli i znaczenia praktyki naukowej w genezie marksizmu, ujmując go w strukturze właściwej trady­cyjnym ideologiom. Odmienne i równie skrajne stanowisko zajął ostatnio Althusser. W marksizmie widzi on przede wszystkim produkt praktyki badawczej, ob­darzając

PRZESADA I EKSTRAWAGANCJA

Przesada i niewątpliwa doza ekstrawagancji zawarte w jego stanowisku dają się przy tym zrozumieć w pewnej mierze jako wyraz znie­cierpliwienia i reakcji na rozpowszechnienie rozmai­tych wersji poprzedniego ujęcia.Jeśli Gramsci redukuje marksizm zasadniczo do jego wymiaru społecznego, Althusser redukuje go do