Kategoria: Zachowanie i zmiany

GRANICE MIĘDZY KATEGORIAMI

Wynikałoby więc stąd, że nie istnieją wyraźne granice między kategoriami. Jednostka może wykorzystywać w swoim funkcjo­nowaniu poznawczym bardzo dużą liczbę kategorii. Stąd też jest rzeczą oczywistą, że podobieństwo między kategoriami może być znacznie większe aniżeli podobieństwo między spolaryzowanymi kategoriami w

WARTOŚĆ WSKAŹNIKOWA

Niestety, na poziomie epistemologicznym taki zabieg jest niemożliwy. Napotykamy tu zresztą dodatkową trudność wynikającą z istnienia różnic indywidualnych zwią­zanych z wykorzystywaniem różnej liczby dymensji służących dla wy- wyodrębnienia i charakteryzowania kategorii (vide badania nad złożono­ścią poznawczą, Bieri, 1961). Innymi słowy,

TWORZONE OPISY

Ponieważ tworzone przez ludzi opisy prototypów cechują się znaczną zgodnością interindywidualną (przynajmniej w zakre­sie cech określanych jako najbardziej charakterystyczne), możemy zatem uzyskać oceny wartości wskaźnikowych niezależne od różnic indywidu­alnych. Wprowadzenie idei oceny wartości wskaźnikowej (czy idei szacowa­nia podobieństwa, Tversky, 1977)

POJĘCIA DIACHRONICZNE

Pojęcia te służą przede wszystkim do analizy zjawisk zachodzących w czasie. Desygnatami tych pojęć są procesy, a więc, m.in. procesy roz­woju czy procesy prowadzące do zmian osobowości czy zachowania. O ile różnice reprezentowane w pojęciach synchronicznych miały charakter in- termdywidualny,

REPREZENTACJA PROCESÓW

Drugi rodzaj reprezentacji procesów to skrypty poznawcze (scripts), które Abelson (1976) definiuje „jako spójną sekwencję zdarzeń oczekiwa­ną przez jednostkę, angażującą ją jako uczestnika albo obserwatora”. Te dwa rodzaje pojęć różnią się dwoma podstawowymi cechami:a) w pojęciach odnoszących się do interakcji

ZACHODZĄCE ZMIANY

Zmiany zachodzące u partnerów w czasie interakcji mają charakter pozorny sprowadzają się w istocie do tego, że na plan pierwszy wysu­wają się różne postaci jako regulatory zachowania. Natomiast w przy­padku skryptu obiekt jest reprezentowany jako proces; ta sama osoba w

SEKWENCJA ZDARZEŃ

Ponieważ w skrypcie re­prezentowana jest sekwencja zdarzeń, pojawia się pytanie, w jaki sposób łączone są ze sobą kolejne jej elementy. Schank (1975) uważa, że 2a po­łączenia te odpowiedzialne są zależności pojęciowe. Zależności te mogą dotyczyć związków przyczynowych, skojarzeniowych, czy też

KOLEJNE ZDARZENIA ELEMENTARNE

Kolejne zdarzenia elementarne w ramach skryptu są niemal jednoznacznie określone przez zdarzenia po­przednie oraz przez cele, które stawiają sobie osoby występujące w skryp­cie. Przestawienie elementów sekwencji sprawia iż wydaje ssię ona pos­tronnemu obserwatorowi zupełnie nielogiczna (przykładowo, kiedy kelner podchodzi do

UOGÓLNIONE REPREZENTACJE

Te uogólnione reprezentacje Abelson (1931) określa mianem „metaskryptów” W obrębie metaskryptów poszczególne skrypty rozpatrywane są jako przypadki szczególne metaskryptu. Najprawdopodobniej występuję tu za­leżności analogiczne do sugerowanych przez badania nad pojęciami na­turalnymi. Istnieją pewne działania, które można rozpatrywać jako typowe egzemplarze

STOPIEŃ PROTOTYPOWOŚCI

Stopień prototypowości działania winien więc, zgodnie z wynikami badań nad pojęciami dotyczącymi obiektów, wpływać na łat­wość identyfikacji tego działania, łatwość jego zapamiętywania, itd. Mo­żemy przypuszczać, że poszczególne skrypty nie muszą mieć ostro zazna­czonych granic i jeden i ten sam skrypt

CIĄGŁOŚĆ ZMIANY I NIECIĄGŁOŚĆ REPREZENTACJI

Procesy czy zmiany zachodzące w rzeczywistości mają charakter ciągły, to jest występują płynne przejścia od jednego stanu do drugiego. Nato­miast ich reprezentacje mają charakter nieciągły. Pod pewnymi względami przypomina to reprezentowanie ruchu na taśmie filmowej. W skrypcie na jednej „klatce

DOBRZE ZNANE ZJAWISKO

Jest to zjawisko dobrze znane literatom, którzy komponując pewien tekst mogą wiele pozostawić domyślności czy­telników. Na przykład, w następującym fragmencie — „Ciało Ewy spo­czywało na fotelu. Nóż leżał obok” — większość ludzi traktuje nóż jako narzędzie zbrodni, choć bohaterka mogła